LAATSTE ARTIKELEN

OpStand.nu van start

0

Welkom bij OpStand.nu, een nieuws- en opinieplatform met ambitie. De naam zegt het al: ‘op stand’ staat voor verheffing, in de breedste zin. Aandacht dus voor cultuur en wetenschap, en tips om meer te halen uit een bescheiden budget én om dat budget te verruimen.

OpStand richt zich in eerste instantie vooral op de zogeheten Metropoolregio Amsterdam (MRA). Daar vallen naast Amsterdam ook de Flevopolder (Almere, Lelystad) onder, de Zaanstreek, Purmerend en ommelanden, Haarlem/Kennemerland, Gooi en Vechtstreek en Amstel-/meerlanden (Amstelveen, Haarlemmermeer, Uithoorn, Ouder-Amstel en Diemen). De rest van Nederland – en de wereld – wordt niet vergeten maar OpStand.nu moet ergens beginnen.

OpStand.nu is een journalistiek medium dat nieuws, achtergronden en opinie brengt vanuit maatschappelijke betrokkenheid. Voor wie zich geen abonnement op kwaliteitsmedia kan permitteren, en dus altijd gratis. OpStand streeft niet naar objectiviteit maar naar feitelijkheid en transparantie. OpStand is onafhankelijk, dus zonder bemoeienis van een overheid of binding met een politieke partij of commercieel belang. OpStand wil ook geen belangenbehartiger zijn.

Achter OpStand.nu zit een groep enthousiast makers (journalisten, schrijvers, tekenaars, fotografen, ontwerpers, websitebouwers), die dit avontuur op vrijwillige basis laten starten. OpStand wordt gemaakt zonder winstoogmerk. Omdat OpStand als vrijwilligersproject van start gaat, heeft OpStand tijd nodig om te groeien. Het aantal artikelen en rubrieken is dus nog beperkt. Wij vragen nog even geduld.

Kan ik meedoen? Jazeker, OpStand.nu biedt graag ruimte aan journalisten die de missie van OpStand onderschrijven, geïnteresseerd zijn in sociale onderwerpen en/of een bijdrage willen leveren als correspondent. Zie ook de rubriek ‘ondertussen in’. Of misschien vind je het leuk om over bereikbare cultuur (boeken, theater, muziek, film, tv, evenementen enzovoort) te schrijven. Of over betaalbare gadgets, handige dingen, internet, techniek, sjoppen, enzovoort. Geïnteresseerd, stuur een mail naar redactie at opstand.nu

Kansloos na keuring Psyon-UWV

0

UWV laat cliënten aan een leugentest en andere dubieuze controletrucs onderwerpen, stelt het journalistieke onderzoekscollectief Investico. Uitvoerder in opdracht van het UWV is het commerciële keuringsinstituut Psyon.

Investico schrijft dat Psyon in complexe zaken rond arbeidsongeschiktheid advies uitbrengt. Experts noemen de werkwijze discutabel. Ze zijn kritisch op het oneigenlijk gebruik van de leugentest. ‘In medische rapporten gebruikt het bedrijf geknipte en geplakte standaardteksten.’ Ook de ‘standaarddiagnose’ waarmee mensen vaak voor een UWV-uitkering worden afgekeurd zou aan alle kanten rammelen.

Het probleem is dat medische rapporten van Psyon door rechters in beroep tegen een UWV-besluit vrijwel altijd worden overgenomen. Dat blijkt uit een inventarisatie van rechtszaken bij de Centrale Raad van Beroep tegen het UWV die Investico maakte voor De Groene Amsterdammer en Trouw. Een vergelijking met onder meer de toeslagenaffaire ligt voor de hand. Nederlandse rechters lijken meer en meer partijdige verlengstukken van de overheid. Kwetsbare mensen worden door de overheid en het haar gehorige rechtssysteem gemangeld.

Opmerkelijk: rechters leggen verklaringen van artsen vaak naast zich neer omdat die te dicht bij de cliënt zouden staan. Psyon wordt door UWV ingehuurd en kan daarmee evenmin als onafhankelijk worden beschouwd. Dat kennelijk is geen bezwaar voor de Centrale Raad van Beroep.

Psyon onderzoekt op verzoek van het UWV of uitkeringsgerechtigden hun klachten niet overdrijven. Het keuringsinstituut gebruikt daarvoor de SIMS-test om simulanten van echte patiënten te onderscheiden. Een verhoogde score op de test is volgens Psyon een sterke aanwijzing dat de UWV-cliënt liegt en dus geen recht op een uitkering heeft. Dat is echter niet hoe je deze test moet gebruiken, zegt hoogleraar rechtspsychologie aan de Universiteit van Maastricht Harald Merckelbach tegen Investico: ‘Dat iemand hoog scoort op de test, wil niet zeggen dat degene klachten aan het veinzen is. Ook mensen die zich niet gehoord voelen bijvoorbeeld, zetten hun klachten soms sterker aan.’

In de standaardformuleringen stelt Psyon vaak als diagnose ‘ongespecificeerde aanpassingsstoornis’. Dat kost mensen vaak het recht op een uitkering van het UWV, ook wanneer een huisarts, psychiater of andere behandelaar van de cliënt spreekt van ernstige klachten waar de cliënt medicatie voor krijgt. Volgens geconsulteerde psychiaters is de diagnose ongebruikelijk. Psyon kaatst in een reactie de bal terug richting GGZ.

Advocaten gespecialiseerd in arbeidsongeschiktheid herkennen de kritiek op Psyon. De Amsterdamse advocaat Thomas Vetter: ‘Ik probeer er alles aan te doen om te zorgen dat mijn cliënten niet door Psyon gekeurd hoeven te worden.’

Het UWV schrijft in een reactie dat de UWV-verzekeringsarts uiteindelijk eindverantwoordelijk is voor de uitkomst van de beoordeling. Het UWV herkent niet dat Psyon vaak een ongespecificeerde aanpassingsstoornis vaststelt.

Bron voor dit korte artikel is Investico. Nieuws- en opinieblad De Groene Amsterdammer en dagblad Trouw besteedden uitvoerig aandacht aan de kwestie.

Slechts één procent van alle schuldenaren is van kwade wil

0

Volgens deurwaarderskantoor GGN is slechts 1% van alle mensen met schulden van kwade wil. Toch lopen alle schuldenaren het risico met een gerechtsdeurwaarder te maken te krijgen. GGN analyseerde de schulden bij 3,6 miljoen Nederlanders. Daarvan is 74% domweg niet in staat te betalen. Een kwart wil wel betalen en kan dat ook. ‘Vaak berust de schuld op een misverstand’, schrijft GGN. ‘Dat betekent dat de grootste groep van goede wil is, maar hier hulp bij nodig heeft.’

De deurwaarder erkent: ‘…zoals het ging in de Nederlandse gerechtsdeurwaarderswereld, zo kan het niet langer.’ Marktleider GGN zegt nu te werken volgens de aanpak van sociale incasso. Een persoonlijke aanpak moet ervoor zorgen dat mensen geholpen worden om te kunnen betalen, in plaats van ze alleen met faillissement en huisuitzetting te dreigen. Deze aanpak sluit aan bij de zogeheten vroegsignalering.

In Nederland heeft 7,6% van alle huishoudens heeft problematische schulden, volgens het CBS. Dat hoeft niet altijd meteen problematisch te zijn. Ze staan rood, kunnen rekeningen niet direct betalen of hebben een creditcard-schuld. Van deze ruim 600.000 huishoudens is 10% bekend bij de schuldhulpverlening. Consumptieve schulden, zoals kopen op afbetaling, kunnen zomaar overgaan in problematische schulden. Traditioneel staat de deurwaarder als enige partij tussen de schuldeiser, de schuldenaar en een eventueel schuldhulppartij in. Het verdienmodel van de gerechtsdeurwaarder is gericht op escalatie, door het opleggen van gerechtelijke maatregelen. GGN geeft toe: ‘Met stijgende griffierechten werden de kosten voor consumenten – en dus de schulden – steeds hoger. Dat is niet duurzaam en op de lange termijn zelfs een onhoudbare situatie. Niet alleen voor deze individuen, maar ook voor de maatschappij is dat uiteindelijk ongewenst.’

Escalatie lijkt in de meeste gevallen ook niet rechtvaardig. Van de ‘wanbetalers’ blijkt slechts 1% wel te kunnen betalen maar dat te vertikken. Voor dit type wanbetaler – zeg maar het type Sywert van Lienden – is de gerechtsdeurwaarder bedoeld. Dan is er een kwart van de schuldenaren die wel wil en ook wel kan betalen, maar een zetje nodig heeft. Er kan sprake zijn van een misverstand of van omstandigheden die roet in het eten hebben gegooid. ‘Als je deze groep faciliteert met bijvoorbeeld een link om te betalen, dan worden de schulden voldaan’, ervaart GGN. De resterende bijna driekwart kan simpelweg niet betalen, omdat ze te arm zijn.

Sociale incasso

GGN over sociale incasso: ‘Als je luistert en kijkt naar de mogelijkheden, behaal je ook de beste resultaten en worden openstaande vorderingen sneller betaald. In plaats van mensen dwingen te betalen, is het de missie van GGN om ze te helpen om te kunnen betalen, nu en in de toekomst. De data helpt GGN om persoonlijk en met de menselijke maat een behandelplan te kunnen aanbieden. De tone of voice, timing, frequentie en kanalen worden afgestemd op de klant.’    

Om deze belofte waar te kunnen maken werkt GGN samen met maatschappelijke partners zoals De Nederlandse Schuldhulproute (NSR) waar initiatieven zoals Geldfit en Fikks onder vallen. Ook een groot gemeenten is aangesloten, waaronder Amsterdam en Haarlem. Daarbij wordt digitalisering ingezet, zoals het speciaal ontwikkelde Route GGN. ‘Dit programma geeft de gerechtsdeurwaarder tijdens een huisbezoek inzicht in een totaaloverzicht van alle openstaande vorderingen, het aantal schuldeisers en lopende regelingen’, aldus GGN in een persbericht. Op basis van deze gegevens kan de gerechtsdeurwaarder samen met de klant een oplossing voor de schulden zoeken.

‘GGN streeft ernaar om het aantal gerechtelijk procedures te verlagen en te verschuiven naar de minnelijke fase.’ Anders gezegd: niet meteen voor de rechter slepen maar eerst kijken hoe schuldeisen en schuldenaar er samen uitkomen.

Wat is incasso via een incassobureau of deurwaarderskantoor? 

Als een schuldeiser rekeningen en herinneringen heeft gestuurd, maar de klant betaalt maar niet... dan kan hij een incassotraject starten via een incassobureau of een deurwaarderskantoor.

Die laatste twee zijn niet hetzelfde. Een incassobureau mag proberen de schulden te innen in opdracht van de schuldeiser door middel van een aanmaning. Het incassobureau stuurt dan een brief of zoekt op een andere manier contact met de schuldenaar. Dit heet minnelijke incasso. Als dan niet lukt, dan is de volgende stap een gerechtelijke incasso. Voor gerechtelijke incasso wordt een gerechtsdeurwaarderskantoor ingeschakeld. Deze heeft op grond van de wet ruimere bevoegdheden dan een incassobureau.

Privacy werkloze in de uitverkoop

0

Een miljoenenproject om persoonsgegevens van uitkeringsgerechtigden aan werkgevers te verstrekken zal werklozen geen sier helpen, stelt het Adviescollege ICT-toetsing in een advies aan minister Carola Schouten (CU) voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen. Het project ‘Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens’ (VUM) heeft als doel om UWV (uitvoerder van onder meer de WW) en gemeenten en aan de andere kant werkgevers en uitzendbureaus in elkaars dossier te laten kijken. De uitkeringsinstanties zouden zo sneller vacatures kunnen inzien, terwijl werkgevers en uitzendbureaus een grabbelton aan uitkeringstrekkers op een presenteerblaadje krijgen, compleet met persoonlijke gegevens. Het college ziet er niks in, terwijl het ministerie er al zo’n 10 miljoen euro in heeft gestopt. Het VUM zal weinig opleveren, denkt het adviescollege. ‘Het systeem werkt niet voor mensen met grote afstand tot de arbeidsmarkt in de bijstand, de uitwerking is kwetsbaar op informatiebeveiliging en gegevenslogistiek’, noteert de Volkskrant. Ook technisch is er van alles mis met het programma. Volgens het adviescollege is gegevensuitwisseling nauwelijks zinvol voor werklozen. Bovendien: ‘70 tot 80 procent van de mensen met een werkloosheidsuitkering vindt werk met huidige voorzieningen.’ Anders gezegd: het project is ook nog eens overbodig. (bron: de Volkskrant)

Amsterdamse ‘Vroeg Eropaf’ voorkomt huisuitzettingen

AMSTERDAM – Met het tijdig signaleren van betalingsproblemen weten gemeenten heel wat huisuitzettingen te voorkomen. Alleen al in Amsterdam daalde aantal uitzettingen wegens huurachterstand van bijna 2.000 eind vorige eeuw naar ongeveer 100 in 2018. Dit aantal nam in de jaren daarop volgend nog verder af, al had dat ook te maken met de afspraak om in coronatijd mensen niet wegens huurachterstand te ontruimen.

De zogeheten Vroeg Eropaf!-aanpak bereikt, volgens de gemeente Amsterdam, zo’n 95% van de huurders met betalingsachterstand. Dat gaat dan wel om huurders van wooncorporaties. Particuliere verhuurders werken in de regel niet met gemeenten samen, al wordt ook van hen verlangd dat zij zich bij de vroegsignalering aansluiten. De wijziging van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (WSG) van januari 2021 voorziet hierin. Ook particuliere verhuurders vallen namelijk onder het Besluit Gemeentelijke Schuldhulpverlening (BGS). Of ze zich hier ook aan houden en of op het niet naleven ook sancties volgen is iets anders.

Amsterdam weer eens voorloper

‘Voorkomen dat mensen op straat en/of in opvangvoorzieningen belanden is de beste vorm van dak- en thuislozenzorg, dat maakt de geschiedenis van de maatschappelijke opvang duidelijk. Toch is actieve preventie lange tijd een ondergeschoven kindje geweest. Om dat te doorbreken werd in 1997 in Amsterdam De Vliegende Hollander opgericht.’ (bron: canonsociaalwerk.eu)

Amsterdam liep voorop met zijn Vroeg Eropaf-aanpak, waarvan de basis is gelegd door de dak- en thuislozenopvang van HVO en het Leger des Heils. Met het project ‘De Vliegende Hollander’ startten deze instellingen in 1997 acties om huisuitzettingen wegens huurschuld voor te zijn. Hieruit kwam in 2007 de Amsterdamse Vroeg Eropaf-aanpak voort van de Amsterdamse sociale dienst, de Dienst Werk & Inkomen (DWI). Onmisbaar in deze ‘vroegsignalering’ was de samenwerking tussen corporaties en de maatschappelijke dienstverlening (v/h MaDi’s, nu Buurtteams). Inmiddels heeft de gemeente hierin de regie, via een geautomatiseerd meldings- en terugmeldingssysteem.

Inmiddels is de vroegsignalering uitgebreid met onder meer zorgverzekeraars, energiebedrijven, het waterbedrijf en de gemeentelijke belastingdienst. Ook andere gemeenten in de regio hebben de methode omarmd, al dan niet aangespoord door de WSG/BSG. In Haarlem (en Zandvoort) kwam de gemeente erachter dat voordien 93% van de inwoners die via Vroeg Eropaf in beeld waren gekomen daarvoor niet bekend waren bij schulddienstverlening en het sociaal wijkteam. Haarlem begon in 2020 met vroegsignalering. Ook onder meer Zaanstad en Hilversum begonnen al voordat de wet in werking trad. Dat loopt overigens niet altijd op rolletjes. Zo meldde Hilversum tijdens de coronacrisis eind 2020: ‘Door het beleid om thuis te werken is het momenteel niet mogelijk om huisbezoeken af te leggen. Dit is een wezenlijk onderdeel van de Vroeg Eropaf methode. Nu dit niet kan, lossen we het op door de inwoners te bellen en mailen of een brief te sturen.’ (bron o.a.: socialevraagstukken.nl)

Ziek of niet, de Participatiewet is genadeloos

0

Veel bijstandsontvangers zijn ziek, maar ondanks ernstige aandoeningen als kanker, aids of een dwarslaesie komen ze niet in aanmerking voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Ze kunnen niet werken maar vallen toch onder de inhumane bijstandsregels. Onder de kop ‘Ziek in de bijstand is een dubbele straf’ laat de Volkskrant zien hoe onrechtvaardig de Participatiewet uitpakt. Voor wie te arm is voor een krantenabonnement volgt hier een enigszins gekleurde samenvatting, verrijkt met wat links.

Volkskrant-journalisten Jonathan Witteman en Marieke de Ruiter spraken een aantal doodzieke bijstanders. Het artikel opent met ict-er Annick Smit (55) ‘die door haar ex bijna ‘het graf in werd gemept’, maar als zelfstandige geen recht had op een arbeidsongeschiktheidsuitkering en in de bijstand belandde. Toen de sociale dienst kwam controleren of ze niet stiekem samenwoonde, moest de hersenletselpatiënt een van haar onderbroeken voor haar heupen houden. Ter bewijs dat het geen herenslip was.’

Het voorbeeld is klassiek. Incompetente, sociaal gestoorde ambtenaren die op bevel van hogerhand, als blinde kampbeulen bijstandsgeechtigden behandelen alsof ze zware criminelen zijn. Dit overigens niet zozeer als gevolg van de Participatiewet maar vooral van de Fraudewet (de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving) van 2012.

De Volkskrant gaat verder met aidspatiënt Constantijn (46) die niet voor Wajong in aanmerking kwam. Zijn karige bijstandsuitkering dwingt hem elke maand bij fondsen en vrienden te bedelen om zijn dure zorg te kunnen betalen. Verpleegkundige Nina Palfenier (40) overleefde nipt een hartstilstand. Ondanks hersenschade, spasmen en legio andere klachten krijgt ze geen arbeidsongeschiktheidsuitkering. Geld of boodschappen van haar ouders durft ze niet aan te nemen, uit angst zelfs op haar schamele bijstand te worden gekort.

Zeker 10 procent hoort niet in de bijstand

Veel Nederlanders in de bijstand zijn te ziek om überhaupt aan werk te denken, blijkt uit een Volkskrant-enquête onder zo’n 350 bijstandsgerechtigden en interviews met 37 patiënten met een uitkering. Kafkaëske eisen, dito bureaucratische kronkels en soms gewoon botte pech maken dat ze een uitkering van het UWV zoals WIA of Wajong kunnen vergeten.

De koepel van sociale diensten Divosa signaleert dat 10% van alle 400.000 bijstandsgerechtigden niet hoeven te solliciteren. Ze zijn vrijgesteld omdat zelfs de sociale diensten snappen dat deze mensen daar niet toe in staat zijn of kansloos zijn. In Amsterdam gold dit onder oud-wethouder Arjan Vliegenthart (SP) zelfs voor driekwart van de 39.000 bijstanders in de hoofdstad. Niet dat het zo’n feest is in de bijstand.

De uitkeringen zijn laag en de regels streng. Vrijgesteld of niet, ‘doel’ van de bijstand is werklozen zo snel mogelijk de arbeidsmarkt op te krijgen, de cynische verkiezingsslogan ‘een uitkering is een lekkere hangmat’ van de Hellendoornse VVD ten spijt. Laat die arbeidsmarkt voor chronisch zieken nu juist vaak onbereikbaar zijn. Allesbehalve een hangmat, maar een ziekenhuisbed, waar je geheid niet meer uit opstaat.

De Volkskrant: ‘Dus kunnen ze tot hun pensioen, als ze dat al halen, worden gehinderd in samenwonen met hun partner, mogen ze geen boodschappen of giften aannemen en kunnen ze bij een erfenis hun uitkering verliezen en hoge terugvorderingen krijgen. Zelfs een rompertje verkopen op Marktplaats is uit den boze. Sommige geïnterviewden hebben hun kroost op hun 21ste het huis uitgezet, omdat de gemeente anders hun uitkering zou korten.’ Zoals een geïnterviewde het samenvat: ‘We worden dubbel gestraft: door onze ziekte en de regels in de bijstand.’

Participatiewet goedkoop afvoerputje van de arbeidsmarkt

In de vorige eeuw konden zieke werknemers terugvallen op WAO. Die gold als riant met 80% van het laatstverdiende loon. Te ruimhartig: vakbonden en werkgevers misbruikten de regeling om overbodige werknemers te laten afvloeien. Het resultaat: 600.000 WAO’ers, die niet zelden fit genoeg waren om nog jaren te kunnen werken. ‘Nederland is ziek’, voerde toenmalig CDA-premier Ruud Lubbers als slogan in 1990. Dat klopte in zekere zin.

Inmiddels de regelingen voor arbeidsongeschikten behoorlijk uitgekleed. De uitkering voor zelfstandigen bestaat niet meer; de Wajong is alleen nog toegankelijk voor jonggehandicapten die echt nooit meer kunnen werken; de strenge WIA verving de WAO. En uitvoerder UWV kijkt heel neoliberaal naar wat de patiënt nog wél kan. Geen vangnet meer maar de uitkering als ‘springplank’, waar ook doodzieke mensen met hoogte- en watervrees op worden geduwd. Uitgangspunt van de nieuwe regelingen: burgers zijn niet te vertrouwen.

Het is niet alleen bezuinigingsnoodzaak, bevestigt ook hoogleraar sociale zekerheid Cok Vrooman van Universiteit Utrecht. Was sociale zekerheid ooit bedoeld als bestaanszekerheid bij tegenslag, nu ligt de nadruk op ‘activeren’ en ‘responsabiliseren’ (verantwoordelijkheid nemen). Vrooman in de Volkskrant: ‘Mensen zijn zelf verantwoordelijk om hun steentje bij te dragen, is de gedachte.’ Maar niet iedereen lukt dat.

De kans om arbeidsongeschikt te worden bevonden, daalde het eerste decennium van deze eeuw met 70%. Zijn we echt collectief gezonder geworden? Welnee, de helft van de chronisch zieken die volgens het UWV geen recht heeft op een arbeidsongeschiktheidsuitkering is toch echt doodziek en komt nooit meer aan de bak. Een deel daarvan zit in de bijstand, overgeleverd aan de willekeur van gemeenten. Het aantal bijstandsuitkeringen steeg van 2006 tot begin 2020 met 1/6e, ondanks het feit dat ook de bijstand veel strenger is geworden. Wie een werkende partner heeft, een paar dubbeltjes te veel geld op het spaarbankboekje of een oude auto voor de deur krijgt niks. Hoe streng de regels worden uitgeleefd, verschilt ook nog eens per gemeente.

Same old story: hogere inkomens met een kwaal gematst

Dat chronisch zieken naast een uitkering grijpen, ligt aan twee weeffouten in de UWV-beoordeling. Hoogleraar sociaal recht Barend Barentsen van de Universiteit Leiden in de Volkskrant: ‘Ten eerste dat voor het UWV niet handicaps leidend zijn, maar loonverlies: alleen wie een inkomensval maakt van meer dan 35 procent, krijgt een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Ten tweede: om dit loonverlies vast te stellen, kijkt het UWV of iemand ‘in theorie’ nog zeker ‘drie functies met drie arbeidsplaatsen’ in den lande zou kunnen vervullen.’ Barentsen: ‘Het gaat dan om allerlei beroepen waar geen opleiding voor nodig is, zoals printplaatmonteur, lampenkapstikker of haringinlegger.’

De wet pakt dus niet voor iedereen slecht uit. Chronisch zieken met een voorheen riant inkomen hebben geen last van de strenge eisen. Wie een inkomensval maakt van meer dan 35% krijgt namelijk wel een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Denk aan goed betaalde ambtenaren. Wie echter slechts het minimumloon verdiende, zoals de Amsterdamse Paulina de Boer (55, voorheen zwemleraar), heeft het nakijken. In de praktijk zijn dus ook veel ex-thuiszorghulpen en verzorgenden de dupe, schrijft de Volkskrant. Extra wrang bij deze discriminatie van de laagstbetaalden is dat de kans op arbeidsongeschiktheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt extra groot is.

De Boer belde dus tevergeefs bij het UWV aan. Maar ook de Amsterdamse sociale dienst stelde zich snoeihard op. ‘Ik moest schroefjes in dozen pakken en daarmee mezelf weer de arbeidsmarkt op gooien’, vertelt ze. Zelfs dat trok de arbeidsongeschikte Pauline de Boer niet. Ze gooide vooral veel schroefjes op de grond, als gevolg van haar ziekte. Uiteindelijk onthief de gemeente haar van de sollicitatieplicht. De Volkskrant: ‘Zo was de cirkel rond, zij het op een voor De Boer nadelige manier: was ze dus toch arbeidsongeschikt, maar dan zonder arbeidsongeschiktheidsuitkering.’

Rechter geeft ook hier niet thuis

In beroep gaan tegen een afwijzing van het UWV slaagt zelden, ziet de Tilburgse sociaal advocaat Jean Louis van Os. Bestuursrechters lijken zich hier net zo volgzaam op te stellen als in de toeslagenaffaire.

Veel arbeidsongeschikten in de bijstand zijn al jong door de maatschappij afgeserveerd. Ilse (29) werd als puber gediagnosticeerd met de auto-immuunziekte Crohn. Voor de Wajong werd ze te gezond bevonden, voor studeren en werk te ziek. Na de nodige pogingen meldde ze zich op haar 21ste voor de bijstand – moegestreden, dakloos en met ruim €40.000,- studieschuld. Ilse in de Volkskrant: ‘Daar vertelden ze dat ik eerst mijn auto moest verkopen omdat dat telde als vermogen, maar dat was mijn slaapplek.’

Leven in de bijstand betekent dat chronisch zieken minder geld krijgen dan arbeidsongeschikten. De bijstand bedraagt dit jaar netto €1.037,- per maand voor alleenstaanden, terwijl Wajongers €1.217,- (allebei exclusief vakantietoeslag). Arbeidsongeschikten krijgen van het UWV ook nog eens jaarlijks een kleine ziektekostenvergoeding van zo’n €18,-.

Bijstandsgerechtigden krijgen als ze mazzel hooguit een extraatje van hun gemeente, vanuit de moderne armenzorg. Ondertussen zijn chronisch zieken al sowieso hun eigen risico van €385,- kwijt en hebben vaak veel extra kosten die met hun ziekte samenhangen.

P-wet medeoorzaak van woningnood

De Volkskrant: ‘Wie het hoofd boven water probeert te houden door kleren of speelgoed van de eigen kinderen te verkopen op Marktplaats, of door hulp te accepteren van familie, krijgt te maken met de inlichtingenplicht. Alle veranderingen in de inkomens- en gezinssituatie moeten bij de gemeente worden gemeld, en alle bankafschriften ingeleverd bij de sociale dienst, soms wel vier keer per jaar. Wie dit nalaat, riskeert terugvorderingen en boetes.’

De krant geeft enkele voorbeelden, zoals dat van Tineke Klooster (57). Zij kreeg €945,- boete van gemeente Het Hogeland (Groningen) nadat ze met van haar zus geleend geld een tweedehands Peugeotje had gekocht. Die had ze nodig omdat ze mantelzorger is voor haar ouders, die regelmatig naar het ziekenhuis moeten. Met het tweedehands autootje dacht ze onder de vermogensgrens te blijven, maar de gemeente zag dit anders.

De Participatiewet voelt in alle opzichten als straf, als opgesloten zitten in een werkkamp zonder werk, in isolatie. Arbeidsongeschikten in de WIA-, WAO- of Wajong mogen samenwonen, zonder dat ze hun uitkering verliezen. Bijstandsgerechtigden niet. Bijna 80% van de bijstanders leeft dan ook alleen of als alleenstaande ouder. Dat is bijna twee keer zo vaak als niet-bijstandsgerechtigden. De Participatiewet lijkt daarmee medeveroorzaker van de huidige woningnood.

‘Ga maar eens daten zo’, zegt de in 2018 door een zware hersenbloeding getroffen Francisca Uitman (41): ‘Het is al geen beste binnenkomer dat je ziek bent en nooit beter wordt. En dan moet je ook nog vertellen: ‘O ja, mocht het iets worden, dan moet je me volledig onderhouden.’ We leven in 2021, het is niet meer van deze tijd om zo financieel afhankelijk te moeten zijn.’

Grensoverschrijdend gedrag door sociale diensten

Even berucht als het grensoverschrijdende gegrabbel in de onderbroekenla door sociale rechercheurs zijn de ‘tandenborstelcontroles’ waarmee sociale diensten stiekem samenwonen hopen op te sporen. Of, zoals bij hersenletselpatiënt Paulina de Boer, de jas van wijlen haar vader, die zij sinds zijn dood draagt. Toen de inspecteur hem zag hangen viel hij er meteen over. ‘Terwijl hij me daarvoor buiten nog in die jas had gezien.’ De kwalificatie ‘grensoverschrijdend’ komt overigens niet van de Volkskrant, doch volledig voor rekening van OpStand.nu.

Ook volwassen kinderen tellen mee voor de kostendelersnorm die samenwonen onmogelijk maakt. Het ministerie van Sociale Zaken bevestigde dat kinderen van bijstandsgerechtigden vaker het nest verlaten zodra ze 21 worden, met of zonder nieuwe slaapplek. Het kabinet-heeft inmiddels aangekondigd de leeftijdsgrens voor de zogeheten ‘kostendelersnorm’ op te trekken naar 27 jaar. 

‘Concept Nederland’, een 1.500 leden tellende Facebook-groep voor zieken in de bijstand, pleit voor een apart regime voor chronisch zieken. Ook de Stichting van de Arbeid – van werkgevers en vakbonden – pleit voor hervorming van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Een inkomensval van 15% in plaats van 35% zou moeten volstaan. Alle oproepen aan het vorige en huidige Rutte-kabinet lijken aan dovemansoren gericht.

‘Als zieke bijstandsgerechtigde voelt het alsof je helemaal onderin de piramide van Maslow zit: je bent alleen maar bezig met de basaalste behoeften’, zegt hersenletselpatiënt Nina Palfenier in de Volkskrant. ‘Ik hoef echt geen vetpot, maar het zou zo fijn zijn om een keer een cadeautje te kunnen geven als mijn familie of vrienden jarig zijn. Het zou zo fijn zijn om gewoon eens normaal te kunnen ademhalen.’

Belastingdienst discrimineert

0

De Belastingdienst is in zijn fraudeaanpak nog verder doorgeschoten dan al bekend was van de toeslagenaffaire. Dit blijkt uit het nieuwste rapport over de dienst van PricewaterhouseCoopers (PwC). De aanpak is zonder meer discriminerend, in elk geval naar afkomst en religie. Mensen kwamen op een ‘zwarte lijst’ en werden vervolgens als zware criminelen in de gaten gehouden, louter op basis van persoonlijke kenmerken en ‘verdachte’ donaties aan moskeeën. PwC deed onderzoek naar de handel en wandel van de Belastingdienst in opdracht van het ministerie van Financiën. Volgens het onderzoek werd bij het inschatten van de kans op fraude eerder gelet op persoonlijke kenmerken van de belastingplichtige dan op fiscale risico’s. Dit onderzoek is de zoveelste blaam op het blazoen van de Nederlandse Belastingdienst.

Leiding PostNL-België achter tralies

0

De Belgische leiding van PostNL zit in het gevang, melden de Vlaamse kranten Het Laatste Nieuws en De Morgen. Twee directeuren worden verdacht van mensenhandel, het leidinggeven aan een criminele organisatie en ‘verboden terbeschikkingstelling’ (koppelbazerij). Ook in eigen land is PostNL in opspraak wegens het op grote schaal inschakelen van slecht betaalde onderaannemers die onverantwoordelijk veel overuren maken en met overjarige dieselbusjes rondrijden.

Het zou gaan om de CEO van PostNL-België Rudy Van Rillaer. Afgelopen juli 2021 meende hij nog, in een interview met de De Standaard, dat zijn bedrijf zich keurig aan alle regels hield. Van Rillaer zwaait sinds 2016 als CEO de scepter bij PostNL-België en zit al sinds begin jaren ’80 in de pakjeswereld. In oktober vorig jaar stond de grote baas al samen met topman Luc de Schrijver van pakketbezorger GLS-topman voor de rechter op verdenking van sociale fraude. Nu heeft Van Rillaer gezelschap van zijn eveneens opgepakte tweede man, de ‘operations manager’ Johan de Bruin. 

Het Vlaamse gerecht viel maandag 28 maart binnen in drie depots van PostNL. Vier maanden eerder was de Belgische justitie al eens op bezoek bij de Nederlandse pakjesbezorger. Toen waren de onderaannemers, hun 220 zogenaamde partners en een totaal van 1.500 chauffeurs voorwerp van justitieel onderzoek. Nu wordt de top aangepakt.

De verdenkingen luiden, volgens dagblad De Morgen: Leiding geven aan een criminele organisatie, mensenhandel, valsheid in geschrifte en verboden terbeschikkingstelling. ‘Het gerecht verdenkt er de leiding van PostNL dus van dat het onderaannemers dwingt tot criminele feiten, en dat model in stand houdt. Naast de twee topmannen werden ook de depotmanager van Willebroek en meerdere inkopers gearresteerd. Inkopers zijn diegenen die in opdracht van het koeriersbedrijf contact houden met de onderaannemers en koeriers.’

Van ‘terbeschikkingstelling’ is in België sprake als een werkgever zijn werknemers uitleent aan een derde, die op zijn gebeurt gebruik maakt van hun diensten en leiding aan hen geeft. Het uitlenen van personeel met overdracht van werkgeversgezag is in België verboden, behalve in de door de wet voorziene uitzonderingsgevallen. Dit om koppelbazerij te bestrijden.

Het Nederlandse bedrijf zou zich schuldig maken aan het mede-organiseren van grootschalige ‘sociale fraude’. Justitie heeft tientallen dossiers over zwartwerkende pakketbezorgers zonder verblijfsvergunning hebben en zonder rijbewijs, die uren maken die niet worden geregistreerd, zo schrijft de Volkskrant.

Ook in Nederland van alles mis bij PostNL en de rest

Vicepremier en minister van Post Petra De Sutter (Groen) van België in De Morgen: ‘Ik wil dat alle postbedrijven in ons land zich houden aan de arbeidswetgeving en op een eerlijke manier de pakjes beleveren. De versplintering van de pakjessector in allerlei kleine ondernemingen maakt sociale controle zo goed als onmogelijk en werkt wantoestanden in de hand.’ Ook in Nederland heersen wantoestanden in de pakjessector, met veel onderbetaalde ZZP’ers, schijnzelfstandigheid en geen enkele eis aan de staat van de busjes. De bezorgcultuur, die mede dankzij corona een extra hoge vlucht heeft genomen, is big business.

Ook in eigen land zouden pakjesbezorgers als PostNL, DHL, UPS en Fietskoeriers het met het arbeidsrecht, de belastingplicht en de verkeerswet niet al te nauw nemen. Er is nogal wat mis in het bezorgwereldje, ziet ook vakbond FNV. En dat is bepaald niet nieuw. In 2013 vereerde de Inspectie SZW alle grote distributiecentra met een onaangekondigd bezoek. In het neoliberale ondernemersklimaat van de afgelopen jaren wordt de bedrijven echter zelden iets in de weg gelegd. Alleen flitsbezorgers als Gorillas, Getir en Flink ondervinden sinds kort enige weerstand in enkele progressievere grote steden, waar gemeentebesturen zich vooral zorgen maken om de impact op de leefomgeving.

Bronnen o.m.: De Morgen, Het Laatste Nieuws en de Volkskrant

CBS: Arm en gekleurd eerder dood aan Covid

0

Nederlanders met een laag inkomen hadden al in het eerste coronajaar 2020 bijna 4 keer zoveel kans om aan Covid-19 te overlijden dan leden van de welgestelde elite. Bij 70-plussers was dat risico 2,5 keer zo groot. Los van het inkomen hadden ook Nederlanders met een migratieachtergrond een hoger risico om te overlijden aan Covid-19 dan autochtone Nederlanders. Dit concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 

De tweede coronagolf sloeg nog harder toe onder lage inkomens dan de eerste. De oorzaak ligt in de grote steden. Daar wonen relatief meer mensen met lage inkomens, vaak geconcentreerd in volksbuurten. Ook wonen er verhoudingsgewijs meer mensen met een niet-westerse achtergrond. Opvallend: onder mensen die zorg krijgen, was geen verschil zichtbaar tussen de inkomensgroepen.

De totale sterfte aan COVID-19 tijdens het eerste jaar van de coronapandemie bedroeg 28 duizend.

Slecht nieuws voor corona-ontkenners: het CBS telde alleen al in 2020, het eerste coronajaar, 28.000 Covid-doden. De Noord-Hollandse dorpen Laren en Blaricum tellen bij elkaar minder inwoners. Daar wonen overigens relatief weinig lagere inkomens en mensen met een niet-westerse migratieachtergrond.

Mensen met een laag inkomen lopen toch al meer kans om voortijdig te sterven, in vergelijking met hogere inkomens. En dat geldt dus ook overlijden door Covid0-19. De oorzaken zijn divers, van opleidingsniveau tot stress-veroorzakers als armoede, schulden en overgeleverd zijn aan overheidsinstanties. Roken, overgewicht, onvoldoende beweging, ongezonde voeding en matige woonomstandigheden zijn ziekmakers die vaker bij lagere inkomens spelen dan bij de beter verdienende middenklasse en de elite.

Opvallend: tijdens de eerste coronagolf waren de bekende verschillen in doodsoorzaak naar inkomen vergelijkbaar met die van Covid. In de tweede golf nam het verschil in sterfterisico als gevolg van Covid-19 tussen de inkomensgroepen verder toe. Mogelijk heeft de anti-coronabeweging onder aanvoering van figuren als Baudet en Engel daar aan bijgedragen.

Ook als rekening wordt gehouden met inkomensverschillen blijft het risico om aan Covid-19 te overlijden groter onder mensen met een migratieachtergrond. Dat gold vooral voor Nederlanders met een Marokkaanse, Turkse en Surinaamse achtergrond. (Bron: www.cbs.nl)

Illustratie bij dit artikel: De Pest van Camus, boekomslag Faces de Rat door de Franse tekenaar  ©Ptiluc

Zelfs in IJmond woning onbetaalbaar

IJMOND – Ook onder de rook van Tata Steel is de woningmarkt op hol geslagen. Nergens in Noord-Holland stijgen de huizenprijzen zo hard als in de IJmond. De gemiddelde verkoopprijs van een huis lag er in het derde kwartaal van 2021 21% hoger dan een jaar eerder, namelijk €410.000,-. Ook het aanbod stagneert. Het gaat om de plaatsen Velsen, Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest en Castricum. Opvallend: IJmuiden en omliggende dorpen (gem. Velsen), Beverwijk en Heemskerk liggen pal onder de rook van Tata Steel, de giftige staalfabriek (vroegere Hoogovens). Blijkbaar drukt dat de prijs nauwelijks. Een verhoogde kans op longkanker krijgt de nieuwkomer er gratis bij. Dat het vooral om nieuwkomers gaat, bevestigt makelaar Jolanda de Bruin. Tegen NH Nieuws zegt zij: ‘Het is met name gelegen aan Amsterdammers die in hun eigen stad geen huis kunnen vinden en naar alternatieven zoeken. Die maken een cirkeltje om Amsterdam heen en kijken dan waar ze zich kunnen vestigen.’ Haarlem is al jaren bijna even onbetaalbaar als de hoofdstad. Net als elders in de Randstad geldt nu dus ook voor de IJmond dat starters en doorstromers met een bescheiden inkomen, uit de eigen gemeenten, het nakijken hebben. Dat is het effect van de neoliberale woningmarkt-politiek van VVD, CDA en D66.

Bron: NH Nieuws

Kostendelersnorm eindelijk op de schop

0

Het kabinet wil de kostendelersnorm versoepelen. Bijstandsouders met volwassen kinderen worden dan niet langer op hun uitkering gekort als hun kinderen thuis blijven wonen. Daar zit dan een maximum leeftijd aan van 27 jaar. Nu is dat nog 21 jaar. Minister Carola Schouten (ChristenUnie) van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen heeft de voorgenomen wetswijziging gepubliceerd, meldt de Volkskrant (26 maart 2022). De wijziging heeft ook gevolgen voor belastingtoeslagen en voor uitkeringen als de AIO.

Als de Tweede Kamer akkoord gaat, zal de wetswijziging per 1 januari 2023 ingaan. Vanaf dat moment hoeven gemeenten bijstandsgerechtigde ouders niet langer te korten als hun volwassen kind niet op tijd een zelfstandige woonruimte vindt. Dat laatste wordt almaar lastiger, met de nog steeds oplopende woningnood onder mensen met een laag en modaal inkomen.

De kostendelersnorm geldt sinds 2015. Ze is door Jetta Klijnsma in het bezuinigingskabinet Rutte-II ingevoerd. Deze en andere ingrepen in de sociale zekerheid kwamen de PvdA-staatssecretaris op zware kritiek te staan. Dezelfde Klijnsma versoepelde de kostendelersnorm nog wel enigszins voor mensen in een kwetsbare situatie, dit op aandringen van toenmalig SP-wethouder Arjan Vliegenthart van Amsterdam. De norm geldt niet alleen voor bijstand maar ook voor andere uitkeringen zoals de AIO (Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen).

Desastreuze gevolgen

Klijnsma’s regel kreeg desastreuze gevolgen. Jongeren die maatschappelijk al niet sterk staan werden op straat gezet omdat de ouders anders zouden zijn gekort. Met de oplopende woningnood leidde tot onvermijdelijk tot fors meer dakloosheid. Uitkeringsgerechtigde familieleden of vrienden konden vanwege de kostendelersnorm meestal ook niet te hulp schieten. Zo steeg het aantal daklozen van 27.000 in 2014 vóór de kostendelersnorm naar bijna 40.000 in 2018, zo meldt de Volkskrant. Bijna 10.000 daarvan is in de leeftijd tussen 18 en 27 jaar, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Eerder ingrijpen door oud-staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie) van VWS liet dat aantal al snel dalen naar 32.000 daklozen in 2021.

De kostendelersnorm is volgens een groot deel van de Tweede Kamer te hardvochtig. Schouten heeft in het regeerakkoord (met VVD, D66 en CDA) toestemming gekregen om de wet bij te stellen. Linkse partijen, inclusief Klijnsma’s PvdA, pleiten al jaren voor het aanpakken van de kostendelersnorm.

De kostendelersnorm geldt ook voor de AIO, waarmee een verlaagde AOW-uitkering – voor wie lang in het buitenland heeft gewoond – tot het bestaansminimum wordt verhoogd. Andere uitkeringen waarvoor de kostendelersnorm geldt: BBZ (Bijstand Zelfstandigen), IOAW, IOAZ. Voor meer uitkeringen geldt dat samenwonen consequenties heeft. Denk aan de AOW en de ANW (Nabestaanden). En ook de Toeslagenwet (huurtoeslag etc.) kijkt naar de woonsituatie van de ontvanger.

Samenwonen heeft geen gevolgen voor de WW-, WAO-, WIA-, Wajong- of IOW-uitkering: eenvoudig gezegd de UWV-uitkeringen.

Bron: de Volkskrant