De Participatiewet en het hele minimabeleid moeten drastisch op de helling. De overheid dient zijn burgers met minder wantrouwen tegemoet te treden. Daarnaast moeten het minimumloon én de uitkeringen omhoog. Dat vindt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

‘De nood is hoog.’ Dit zegt nu eens niet alleen de SP of de PvdA van ná Rutte II (Kleinsma en Asscher), of de linkse GroenLinks-wethouder van Amsterdam Rutger Groot Wassink, maar VNG-woordvoerder Peter Heijkoop, wethouder in Dordrecht. Door alle ingewikkelde regelingen komen te veel mensen niet boven het bijstandsniveau uit en dat is te weinig om van te leven. Heijkoop: ‘Bestaanszekerheid moet in essentie door het Rijk worden gegarandeerd. Daarvoor moeten de uitkeringen gewoon omhoog.’

CDA-wethouder Heijkoop deed zijn uitspraken onder meer op Radio 1 en in de Volkskrant. Een opvallend pleidooi want de Participatiewet zag juist het licht onder het CDA-kabinet Balkenende IV. De wet werd ingevoerd onder Rutte II (VVD/PvdA) en fanatiek nageleefd onder Rutte III, met wederom het CDA als belangrijke aanjager van ‘hoe strenger hoe beter’. De wet is gebaseerd op het rechtse idee dat mensen zonder werk een schop onder hun kont nodig hebben en dat uitkeringstrekkers in beginsel niet zijn te vertrouwen.

Belangrijke kenmerken van de Participatiewet zijn de tegenprestatie, verhuisplicht – als dat een betaalde baan oplevert – en de omgekeerde bewijslast. Als de gemeente denkt dat een bijstander niet alles correct heeft opgegeven, volgt er straf. Ook als mensen per ongeluk iets verkeerd hebben ingevuld, of een keer een tas boodschappen van een familielid cadeau hebben gekregen. De ene gemeente is hierin fanatieker dan de andere. Wethouder Groot Wassink heeft bij herhaling gezegd dat Amsterdam aan de tegenprestatie niet meewerkt, bijstanders via een truc meer wil laten bijverdienen en sowieso niet al te streng is in zijn fraudeaanpak.

Een tweede Toeslagenaffaire

CDA’er Heijkoop erkent in de Volkskrant: ‘Het hele stelsel is nu opgebouwd vanuit wantrouwen. Er zijn overal regels voor, mensen moeten ingewikkelde formulieren invullen, alles is gericht op controle. Terwijl we in de bijstand juist veel mensen hebben zitten die laaggeletterd zijn of psychische problemen hebben. Die hebben juist hulp en begeleiding nodig.’

Over de Fraudewet zegt de VNG-woordvoerder: ‘Als gemeente ben je verplicht geld terug te vorderen en boetes op te leggen als geld ten onrechte is uitgekeerd, ook als dat niet met opzet is gebeurd. (…) Mensen raken verstrikt in een doolhof en een a-sociaal incassobeleid. (…) Onderschat niet de kosten van schulden. Mensen raken ervan in de stress, ze worden ziek. Alleen de incasso-industrie vaart er wel bij. De Participatiewet vertoont trekjes van de Toeslagenaffaire.’

Dat juist de VNG alarm slaat, is op zich niet vreemd. Gemeenten moeten de Participatiewet uitvoeren maar krijgen daar te weinig geld voor van het Rijk. ‘Veel gemeenten zitten nu in een overlevingsmodus; alles draait om de kosten’, stelt Heijkoop. De VNG vindt dat gemeenten zeker nu, met de coronacrisis, in staat zouden moeten zijn om extra begeleiding te bieden en bijvoorbeeld gratis kinderopvang. Dat laatste is sowieso handiger dan ‘dat je miljarden rondpompt in een systeem van toeslagen’. Dat heeft de toeslagenaffaire inmiddels wel geleerd.

De Participatiewet bundelt de bijstand en aanverwante uitkeringen als de IOAW (voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werklozen), plus een deel van de Wajong’ers en de WSW (sociale werkvoorziening). Wie het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. Doel van de wet is ervoor te zorgen dat meer mensen werk vinden, ook met een arbeidsbeperking.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here