Met tienduizenden waren ze, de stakers in Amsterdam en omstreken. In wat nu de Metropool Regio Amsterdam (MRA) heet, minus Zuidelijk Flevoland, dat toen nog een natte boel was. Op 25 en 26 februari 1941 kwamen vele duizenden arbeiders in opstand tegen de vervolging van joodse landgenoten door de Duitse nazi-bezetters. Dit wordt jaarlijks herdacht, groots in Amsterdam en op bescheidener schaal in de andere MRA-gemeenten. Door de lockdown blijft de 80e editie overal beperkt tot een kranslegging en hooguit wat online activiteiten.

De Februaristakers namen het op voor joodse landgenoten tegen wie de vervolging door het extreem-rechtse racistische naziregime was begonnen. Ze legden op 25 februari massaal het werk neer in Amsterdam en Hilversum en een dag later ook in de Zaanstreek, Haarlem, Velsen en Weesp. Ook in de stad Utrecht gingen arbeiders in staking.

De staking kwam niet uit de lucht vallen. Vanaf begin februari was de Communistische Partij van Nederland (CPN) bezig acties voor te bereiden tegen een mogelijke NSB-regering. Tijdens een bijeenkomst van de communisten op de Noordermarkt werd besloten tot een staking. Op de ochtend van 25 februari 1941 stonden de trams stil en verspreiden aanhangers van de CPN het manifest: ‘Staakt, staakt, staakt!!!’. De Februaristaking was een feit, nog diezelfde dag ook in Hilversum.

De staking geldt als het enige massale en openlijke protest tegen de jodenvervolging in door de nazi’s bezet Europa. Tragisch genoeg werden uit Nederland toch relatief gezien de meeste joden gedeporteerd en door de nazi’s vermoord. Van de naar schatting 140.000 joden die Nederland in mei 1940 telde, hebben meer dan 100.000 de Tweede Wereldoorlog niet overleefd. Veel Nederlanders, vooral leden en sympathisanten van de extreem-rechtse Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), hielpen de Duitsers juist bij het oppakken van joden. Des te heldhaftiger waren de communistische Februaristakers. Sommigen moesten hun moed met de dood bekopen, andere stakingsleiders werden gevangengenomen en gemarteld.

De Februaristaking wordt in Amsterdam jaarlijks op indrukwekkende wijze herdacht bij het standbeeld de Dokwerker op het J.D. Meijerplein, pal naast de Portugese synagoge. In andere steden worden ook kransen gelegd, zoals in Hilversum bij het NSF-kunstwerk voor winkelcentrum Seinhorst aan de Jan van der Heijdenstraat in Oost. Op die plek stond ooit de Nederlandse Seintoestellen Fabriek, onderdeel van Philips.

Dit jaar blijft het bij een stille herdenking, vanwege de coronabeperkingen. De herdenking op de 25e in Amsterdam wordt door de NOS om 16.30 uur op televisie uitgezonden. De Hilversumse herdenking, een dag later op de 26e, wordt mogelijk ook live uitgezonden, via lokale/regionale media en online.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here