5.9 C
Amsterdam
woensdag, 8 december, 2021

Net binnen

Burger te vaak overschat

Bijzonder hoogleraar gedragswetenschappen Will Tiemeijer stelt dat de overheid te veel uitgaat van ‘de ideale burger’. In werkelijkheid bestaat zo’n ideale burger amper en dus slaat overheidsbeleid nogal eens de plank mis. Een inmiddels klassiek voorbeeld is de toeslagenaffaire.

NRC-redacteur Floor Rusman interviewde Tiemeijer, die constateert: de ene burger opent netjes direct de envelop van de Belastingdienst en betaalt terstond de aanslag, terwijl de ander zijn dag even niet heeft of überhaupt wat minder zelfdiscipline kan opbrengen. Maar de overheid gaat er gemakshalve van uit dat iedereen is zoals die eerste, gedisciplineerde brave burger. En daar gaat het mis.

‘Aan het toeslagensysteem kun je goed zien hoe het mis kan gaan’, zegt Tiemeijer in de NRC. ‘Het stelsel is gebouwd op het idee dat mensen zich ervan bewust zijn dat ze na een paar jaar misschien iets moeten terugbetalen, en dus voor de zekerheid een potje geld opzij zetten. Maar niet iedereen heeft die zelfcontrole of kan zich dat permitteren. Het hele systeem zit psychologisch niet zo handig in elkaar.’

De bijzonder hoogleraar noemt ook het UWV als instantie die van een verkeerd mensbeeld uitgaat. Als mensen verkeerde informatie doorgeven, dan moet wel uit kwade wil zijn, zo redeneert het UWV. In werkelijkheid begrijpen mensen het soms even niet precies, of maken onder druk een fout.

Tiemeijer: ‘Aan de beleidstafels waar de grote besluiten worden genomen, zoals bij het regeerakkoord, zitten vaak juristen en economen. Ik zou willen dat er ook iemand zit die het gedragswetenschappelijke perspectief behartigt. Die zegt: allemaal leuk bedacht, maar past dit bij hoe mensen in elkaar steken? Psychologen hebben nauwelijks toegang tot de wereld van politiek en beleid. Dat zag je ook bij corona. De virologen zaten wel in het Catshuis, en de gedragswetenschappers niet. Terwijl dit probleem bij uitstek een gedragswetenschappelijke kant heeft.’

Will Tiemeijer (1964) studeerde Nederlandse taal- en letterkunde. Hij werkte jarenlang voor het ministerie van Onderwijs. In 2006 promoveerde hij op het proefschrift Het geheim van de burger: over staat en opinieonderzoek. In 2007 werd Tiemeijer onderzoeker bij de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid). In 2019 werd hij daarnaast hoogleraar gedragswetenschappen en beleid aan de Erasmus Universiteit. (Bron: NRC 21-10-2021)

Latest Posts

spot_imgspot_imgspot_img