15.1 C
Amsterdam
zondag, 1 augustus, 2021

Net binnen

Fraudewet werkt voor geen meter

De fanatieke inzet op de fraudeaanpak leidt niet alleen tot onrecht, zoals de toeslagen- en de boodschappenaffaire, maar werkt ook nog eens voor geen meter. Dat blijkt in elk geval uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen uit alweer 2018 – maar nog even actueel.

De keiharde aanpak van uitkerings- en toeslagenfraude werkt zelfs averechts. In plaats van misbruik van sociale wetten tegen te gaan lijkt de Fraudewet van 2013 fraude eerder uit te lokken. ‘Sommigen gaan zich daadwerkelijk meer als fraudeur gedragen,’ citeert Volkskrant-verslaggever Jonathan Witteman een van de onderzoekers. Hoogleraar Marc Hertogh in de Volkskrant: ‘Veel mensen roepen om een repressieve aanpak, maar gegevens waaruit zou blijken dat dit goed werkt, zijn er niet.’

Uitkeringsgerechtigden voelen zich als potentiële fraudeurs behandeld, terwijl slechts enkelen de regels overtreden en dat vaak ook nog onopzettelijk. Het georganiseerde wantrouwen dat de Fraudewet de instanties oplegt, zorgt voor slechter contact tussen de uitkeringsambtenaar en zijn cliënt. Dat geldt voor het UWV en voor gemeenten, belast met de uitvoering van de Participatiewet (bijstand en Wajong). Daarnaast, zo stelt onderzoeker Paulien de Winter in de Volkskrant, geldt dat bestraffen goed kan werken, ‘maar iedereen bestraffend benaderen werkt niet’.

Ruim de helft van de ondervraagden zegt het UWV of de sociale dienst te ervaren als politieagent. Een bijstandsgerechtigde zei nog altijd gestresst te zijn door het dreigement van de gemeente dat ‘zelfs het kleinste foutje, per ongeluk gemaakt, zeer zwaar afgestraft zou worden met fikse kortingen op de uitkering’. De Fraudewet bepaalt dat gemeenten boetes moeten opleggen, in plaats van dat zij die sanctiemogelijkheid achter de hand hebben zoals vóór 2013.

De sterke nadruk op snoeihard handhaven is beleid sinds de invoering van de Fraudewet in 2013. Voorstanders waren destijds D66, VVD, SGP, ChristenUnie, CDA, PVV en – opvallend genoeg – GroenLinks. In de Eerste Kamer trok GroenLinks zich weliswaar terug maar de partij was toen niet meer nodig voor een meerderheid. SP en PvdA stemden in beide Kamers tegen.

De Fraudewet eist dat fraude met uitkeringen en toeslagen veel zwaarder wordt bestraft. De Fraudewet eist een hoge boete bij fraude en het terugbetalen van het ‘onterecht’ uitgekeerde bedrag. Gemeenten zijn verplicht de sancties uit te voeren. Aanleiding was grootschalige adresfraude met Nederlandse regelingen door Bulgaren. De Fraudewet moest daar een antwoord op bieden, maar raakte vooral Nederlandse ingezetenen.

Handhavers zijn zelf niet altijd blij met de Fraudewet. De RUG-onderzoekers spraken een ambtenaar die voor een bijstandsgerechtigde een set nieuwe winterbanden aanschafte. Zo kon de man – een alleenstaande vader – veilig naar zijn nieuwe baan rijden en na werktijd zijn kinderen ophalen van de crèche. Hoogleraar Hertogh in de Volkskrant: ‘Puur volgens de regels had hij helemaal geen recht op een vergoeding voor winterbanden. Maar de teammanager van de sociale dienst dacht: deze man is enorm goed op weg, laten we hem een handje helpen.’ (Bron: de Volkskrant 27 juni 2018)

Latest Posts

spot_imgspot_imgspot_img