belastingen
Massale toeslagenfraude bleek combinatie van overactieve controlezucht en lastige regels rondom toeslagen

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt werd er beroemd mee maar ondertussen wachten de circa 26.000 gedupeerde ouders nog altijd op een oplossing van de zogeheten ‘toeslagenaffaire’. Volgens de Belastingdienst hadden zij onterecht kinderopvangtoeslag ontvangen. Dat moesten ze dus terugbetalen, tot soms vele tienduizenden euro’s. Inmiddels is duidelijk dat de vordering van de Belastingdienst niet deugde. De toeslagenaffaire loopt zich al sinds 2013, met soms enorme psychische schade als gevolg. Daarbij blijkt de affaire ook nog een racistisch kantje te hebben. OpStand.nu zet de feiten op een rij, met dank aan dagblad Trouw en RTL Nieuws.

Waar gaat het om?

Het gaat dus om kinderopvangtoeslag. Ouders die werken of een opleiding volgen, of een werktraject, kunnen kinderopvangtoeslag krijgen. Dat is een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang. Op de site van de Belastingdienst staat hoe dat werkt. Het moet hoe dan ook een geregistreerde, door de gemeente goedgekeurde opvang zijn. Zo’n goedgekeurde kinderopvang staat geregistreerd in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK).

Wat ging er mis?

Het kabinet Rutte-II kreeg signalen dat er ‘massaal’ werd gefraudeerd met de kinderopvangtoeslag. Het begon met verdachte gastouderbureaus. Dat was in 2013. Er stond druk op het VVD/PvdA-kabinet om fraude aan te pakken vanwege de zogenaamde Bulgarenfraude. Vooral CDA, VVD en Wilders’ PVV hamerden op een rücksichtlose aanpak van fraude, al dan niet vermeend. Een speciaal fraudeteam ging aan de slag om verdacht misbruik van de kinderopvangtoeslag aan te pakken. Dat team heette Combiteam Aanpak Facilitators, oftewel CAF. Het fraudeteam zocht de grenzen van de wet op bij het opsporen van ‘foute’ toeslagen. Ook had het geen clementie met mensen die per ongeluk een foutje in hun aangifte hadden gemaakt. Dat laatste komt nogal eens voor want het toeslagenstelsel is behoorlijk ingewikkeld, zelfs voor hoger opgeleiden.

Ging het alleen bij kinderopvangtoeslag mis?

Nee, het fraudeteam ging even fanatiek en minstens even vaak onterecht tekeer bij het controleren van aangiftes inkomstenbelasting (IB). Via het geheime Project 1043 werden tienduizenden burgers als fraudeur aangemerkt. Het fraudeteam leek vooral geïnteresseerd in mensen met veel aftrekposten zoals zorgkosten en pensioensparen. Volgens Trouw en RTL Nieuws kregen tussen 2012 en 2018 ruim 110.000 IB-aangiften het codestempel ‘1043’. Ze weren aangemerkt als frauduleus. Welke bewijzen de Belastingdienst daarvoor had, is onduidelijk.

Wat is er racistisch aan de affaire?

De Belastingdienst controleerde ouders met een dubbele nationaliteit strenger dan andere Nederlanders. Dat ging om ruim 11.000 mensen. De dienst bevestigd dit, nadat RTL Nieuws en Trouw dit aan het licht hadden gebracht. Vooral Nederlanders met een niet-Nederlandse achtergrond werden de dupe van de toeslagenaffaire. Ze werden vaak louter op hun familienaam geselecteerd. Dit heet etnisch profileren en geldt als een duidelijke vorm van institutioneel racisme. Voor alle duidelijkheid, er was geen reden aan te nemen dat allochtone Nederlanders massaal misbruik maakten van de kinderopvangtoeslag.

Nou, dan betaal je toch gewoon terug wat er onterecht is teruggevorderd?

Lag het maar zo simpel. Slechts honderd slachtoffers van de ontspoorde fraudejacht kregen afgelopen zomer hun geld terug. Dat ging om relatief eenvoudige zaken die de controleurs van Belastingdienst snel konden beoordelen. De terug te ontvangen bedragen liepen volgens dagblad Trouw uiteen van zo’n €1.300 tot ruim €41.000. Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66) vroeg duizenden andere gedupeerden nog wat geduld. Zo ijverig als de Belastingdienst was bij het opsporen van de ‘fraude’, zo ingewikkeld ligt blijkbaar het herstellen van de gemaakte beoordelingsfouten. Najaar 2020 komt het kabinet daarom met een goedmakertje: Zo’n 9.000 gedupeerden, die zich voor 1 november hadden gemeld, krijgen voor de feestdagen een tegemoetkoming van €750. Voor menig ouder betekent dit misschien toch nog een enigszins aangename Kerst na jaren van stress en armoede door een onterechte belastingschuld.

Heeft Pieter Omtzigt dit nu allemaal in zijn eentje boven water gekregen?

Dat is te veel eer. Om te beginnen brachten dagblad Trouw en RTL Nieuws de zaak in 2019 aan het rollen. Altijd weer die vermaledijde journalisten… dat linkse tuig om met Wilders/Baudet te spreken. CDA’ers Omtzigt pakte het wel scherp op, samen met zijn collega SP-Kamerlid Renske Leijten. Omtzigt dwong ex-staatsecretaris Menno Snel in november 2019 met de invorderingen (loonbeslag en dergelijke) te stoppen. Snel wilde dat aanvankelijk niet, onder druk van de top van de Belastingdienst. Leijten nam het initiatief tot een ruimere compensatieregeling, waardoor duizenden extra ouders in aanmerking komen voor een schadevergoeding. Al met al er inmiddels een bedrag van 580 miljoen euro gemoeid zijn met het compenseren van de naar schatting 30.000 slachtoffers van de overijverige Belastingdienst.

En toen?

Onder grote druk van de Tweede Kamer krijgen gedupeerden versneld €30.000,- compensatie, ongeacht de werkelijke hoogte van hun ‘schuld’. Wie meer schuld had, wacht een snelle nieuwe berekening. Daarnaast krijgen alle gedupeerde kwijtschelding van hun belastingschuld. Waar Van Huffelen’s ambtenaren geen rekening mee hebben gehouden is dat door deze clementie van de overheid andere schuldeisers hun kans weer schoon zien. Menig gedupeerde heeft door alle toeslagellende ook schulden opgebouwd bij bijvoorbeeld woningcorporaties en verzekeringsmaatschappijen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here